Konfüçyüs der ki;
“Bilgeliği üç yöntemle öğrenebiliriz: Birincisi, en asil olanı düşünerek; ikincisi, en kolay olanı taklit ederek ve üçüncüsü, en acı olanı deneyimleyerek.”
Birinci yolu tercih edenler çok azdır ve biz bu insanlara bilge diyoruz. Taklit en kolay yoldur ama bu yolu tercih edenler de çok değil.
En çok üçüncü yolu deneriz. Deneyimleyerek öğreniriz hayatı. Yarının büyük ödüllerindense bugünün küçük hazlarını tercih eden bilinçaltımız -bazıları buna ilkel beyin diyor- bizi ayartır çünkü. Ama ipleri elden bırakmanın ve kendimizi bedenimizin isteklerine teslim etmenin bedeli ağırdır.
“Bir musibet bin nasihatten yeğdir,” derken atalarımız bu yaygın hatamızı vurgulamak istemiş sanırım. Sahiden de başına ciddi bir iş gelene kadar hatada ısrar eden çok insan var çevremizde. Oysa ateşin yaktığını öğrenmek için kızgın koru avuçlamamız gerekmez.
En asil yolun zorluğunu peşin peşin kabul ediyorum ben de. Ama taklit etmek zor olmasa gerek. Yapmamız gereken gözlerimizi açmak ve çevremizde yaşananları gözlemlemektir.
İrade mücadelesi veren insanların başarı örnekleri çok değil ama hataların bedelini ödeyen insanların sayısı epeyce fazladır. İşte tam da bu konuda ünlü yazar Tolstoy’un (1828-1910) harika bir uyarısı var:
“Başkalarının hayatından ders alın. İnsan, bütün hataları kendisi yapacak kadar uzun yaşamıyor.”
