En çok yaptığımız ve muhtemelen en çok değer atfettiğimiz şeylerden birisi başkalarına tavsiyelerde bulunmaktır. Bunu yaparken bir bilge gibi gayet sakin ve mantıklıyızdır.
Ama sıra kendimize geldiğinde işler değişir. Arzu ve güdülerimizin esiri oluruz. O bilge adamdan eser yoktur.
Aslında tanıdık gelen bu durum -Igor Grossmann ve Ethan Kross tarafından- gerçekleştirilen araştırmalar sonucunda bilimsel verilerle ortaya konulmuştur. Adını bilge kral Solomon’dan (Hz. Süleyman) almıştır.
Öyle değil midir?
Biz doktorlar insanlara sağlıklı beslenme ve egzersiz için tavsiyelerde bulunur ama –en iyi bildiğimiz konu olduğu halde- kendi sağlığımızı ihmal ederiz. Sigara içen ve kilolu meslektaşlarımın oranı toplumdan daha az değil mesela.
Öğrencilerimize kitap okumalarını önerir ama kendimiz bunu nadiren yaparız.
Oğlumuza, “Aman ha sigara içme!” deriz. Bizim içtiğimizi hatırlatınca “Sen bana bakma,” deriz.
Durum anlaşılmıştır. Bunu zaten biliyoruz. İyi de bunu hatırlamak ne işe yarar?
İşte bu konuyla ilgili ünlü filozof Marcus Aurelius’tan (121-180) güzel bir yaşam dersi:
“Felsefeni anlatmakla yetinme, onu yaşa. Sözler değil, eylemler karakteri gösterir.”
Son din İslam’ın yaşam rehberi de bu konuda harika bir uyarıda bulunuyor:
“Niçin yapmayacağınız şeyleri söylüyorsunuz?” (Saff, 2).
Madem başkalarına karşıdan bakınca tavsiyede bulunmak kolay, aynı şeyi kendimiz için de yapabiliriz. Yani karşıdan bakmasını öğrenebiliriz kendimize. Hayali bir aynanın karşısına geçip gördüğümüz insana neler yapması gerektiğini söyleyebiliriz.
Ama daha harika bir yöntem istiyorsanız benim önerim –ve elbette yaptığım şey- günlük tutmaktır. Sabahları güneş doğmadan uyanır ve günlüğümü yazarım. “Sen” diye hitap ederim kendime. Ve karşımda başkası varmış gibi önerilerimi sıralarım.
Basit görünen bu uygulamanın hayatıma kattıklarını anlatmaya bu sayfalar yetmez!
Yapmanız gereken şey sadece denemek ve sonuçları beklemek…
